Kto dziedziczy spadek?

Śmierć bliskiej osoby często komplikuje nasze życie. Zdarza się, że nie wiemy jak mamy poradzić sobie z takimi kwestiami jak pogrzeb, czy potem kwestie związane ze spadkiem.

Spadek, którym warto się zainteresować na długo przed tym, kiedy będziemy musieli zmagać się ze sprawami formalnymi z tym związanymi. Niewiele osób wie, że wiąże się z tym wiele ważnych przepisów prawa, o których warto wiedzieć więcej.

Przeczytaj nasz artykuł a dowiesz się:
– kto dziedziczy spadek
– czy można odrzucić spadek
– jak poradzić sobie z procedurą spadkową
– kiedy spadek przechodzi na własność gminy lub Skarbu Państwa

Każdy z nas, kto posiada jakikolwiek majątek (może to być mieszkanie, dom, samochód, czy po prostu określona suma pieniędzy) może majątek przekazać komuś z rodziny, bądź osobie obcej. Jednak wymaga to odpowiednich posunięć prawnych jeszcze przed śmiercią. W innym przypadku postępowanie spadkowe może okazać się o wiele bardziej skomplikowane dla naszej rodziny i bliskich i wymagać wielu czynności prawnych przewidzianych przez prawo spadkowe, aby dokonać sprawiedliwego podziału majątku pomiędzy cały krąg spadkobierców. Jak zatem sobie z tym poradzić?

Spadek – co warto na ten temat wiedzieć?
Rozpoczęcie postępowania spadkowego rozpoczyna się w momencie złożenia odpowiedniego wniosku do sądu o otwarcie testamentu. Jeśli osoba zmarła pozostawiła testament na wypadek śmierci, postępowanie spadkowe jest dość proste, ponieważ w testamencie podany jest skład spadku i wskazywane są osoby, które mają dziedziczyć. Jeśli jednak nie ma takiego dokumentu, dziedziczenie ustawowe i cały proces określony jest przepisami prawa spadkowego i przypada spadkobiercy ustawowemu. Kolejność dziedziczenia jest precyzyjnie ustalona. W pierwszej kolejności dziedziczą osoby z najbliższego otoczenia i najbardziej spokrewnione z osobą zmarłą, czyli dzieci spadkodawcy, wnuki spadkodawcy, małżonek spadkodawcy, wnuki, a następnie rodzice spadkodawcy. W następnej kolejności spadek przypada rodzeństwu spadkodawcy, a w dalszej kolejności przechodzi do zstępnych rodzeństwa spadkodawcy. Jeżeli nikt z tego grona nie dożył otwarcia spadku, lub z innych powodów nie może dziedziczyć, wówczas spadek dziedziczą dziadkowie spadkodawcy. W przypadku gdy żaden z powołanych do dziedziczenia z ustawy nie dożyje otwarcia spadku, spadek dziedziczą dzieci małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.

Jeśli osoba zmarła pozostawiła testament (najlepiej w formie aktu notarialnego, lub przynajmniej w testamencie sporządzonym w całości pismem ręcznym, ewentualnie w obecności dwóch świadków – wójta, starosty, marszałka województwa, sekretarza gminy lub kierownika urzędu stanu cywilnego), proces nabycia spadku jest bardzo prosty, bo wszystko jest wyjaśnione i z odpowiednimi dokumentami, po wskazaniu przez notariusza, który odczytuje testament udajemy się do odpowiednich instytucji, gdzie rozpoczynamy cały proces nabycia spadku. Jest on wtedy łatwy, prosty, szybki i jasny.
Dodatkowo ważne jest to, czy nieruchomość lub cały majątek, który mamy odziedziczyć po kimś jest obciążony jakimiś wierzytelnościami, np. obowiązkiem zwrotu określonego świadczenia majątkowego. Jeśli taki spadek jest dla nas kłopotliwy i wiąże się z przejęciem długów, spełnienia określonego świadczenia majątkowego, czy innych zobowiązań finansowych, możemy po prostu go odrzucić lub przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza (długi spadkowe są ponoszone tylko do kwoty równej wartości samego spadku). Odbywa się to przed sądem na odpowiedniej rozprawie sądowej, gdzie możemy uzasadnić odrzucenie spadku. O możliwości odrzucenia spadku informuje nas oczywiście notariusz, który odczytuje testament. Inną rzeczą jest, kiedy osoba zmarła nie pozostawiła testamentu i trzeba to wszystko wyprostować. Wtedy to sąd zajmuje się poszukiwaniem osób dziedziczących po osobie zmarłej (jego następców prawnych) i to on rozporządza majątkiem osoby zmarłej.

Procedura otwarcia spadku
Otwarcie spadku to formalne określenie na chwilę śmierci spadkodawcy. Jedynym dokumentem potwierdzającym ten moment jest akt zgonu spadkodawcy. Najczęściej akt zgonu wystawiany jest na podstawie karty zgonu. W niektórych przypadkach uzyskanie formalnego potwierdzenia może nastąpić na mocy orzeczenia sądu, w toku postępowań sądowych o uznanie za zmarłego lub o stwierdzenie zgonu.
Moment otwarcia spadku jest szczególnie istotny w prawie spadkowym. Z chwilą śmierci spadkodawcy następuje nabycie spadku przez spadkobierców i przejęte zostają prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Od tej chwili mogą oni podejmować czynności dotyczące tego majątku. Wraz z momentem otwarcia spadku następuje ustalenie kręgu spadkobierców ustawowych oraz uprawnionych do zachowku, a także ustalenie składu spadku.

Jest to również początek biegu terminów na dokonanie przez spadkobiercę ustawowego (lub spadkobierców ustawowych, którzy dożyli otwarcia spadku) określonych czynności uwzględnionych w prawie spadkowym. Najważniejszym z nich jest 6 miesięczny termin na przyjęcie spadku lub odrzucenie spadku, składając oświadczenie. Drugim jest okres przedawnienia roszczenia o zapłatę zachowku (w sytuacji, gdy zmarły nie pozostawił testamentu). Innymi ważnymi terminami rozpoczynającymi swój bieg z chwilą otwarcia spadku są:
– termin wystąpienia z żądaniem uznania za niegodnego dziedziczenia jednego ze spadkobierców – w ciągu 1 roku od chwili, kiedy uprawniony dowiedział się o podstawach do ustalenia niegodności dziedziczenia, jednak nie później niż w terminie 3 lat od otwarcia spadku,
– termin na wniosek o wyłączenie z dziedziczenia małżonka, co do którego spadkodawca wystąpił z pozwem o orzeczenie rozwodu z jego wyłącznej winy, jednak zmarł przed zakończeniem postępowania – w ciągu 6miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie więcej jednak niż rok od otwarcia spadku,
– termin na wniosek o zakwestionowanie ważności testamentu  – 3 lata od powzięcia wiedzy o przyczynie nieważności, jednak nie później niż w ciągu 10 lat od otwarcia spadku.

Gdy żadne ze spadkobierców nie dożyło otwarcia spadku – czyli kiedy spadek przypada Skarbowi Państwa?
W niektórych sytuacjach spadek po danej osobie może przypaść w udziale Skarbowi Państwa lub gminie, nawet wtedy kiedy żyją bliscy krewni spadkodawcy.

Pierwsza sytuacja występuje, gdy nikt z grona spadkobierców ustawowych nie może (np. żadne nie dożyło otwarcia spadku lub okażą się niegodni dziedziczenia) lub nie chce przyjąć spadku (odrzucając go), wówczas spadek na mocy prawa przypadnie w udziale gminie, na terenie której spadkodawca miał ostatnie miejsce zamieszkania. Jeśli ustalenie tego miejsca jest niemożliwe, lub mieszkał on poza terytorium Polski, spadek dziedziczy Skarb Państwa. W przypadku dziedziczenia ustawowego ani gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, ani Skarb Państwa nie mogą odrzucić takiego spadku.
Drugą sytuacją, w której odziedziczyć spadek może gmina lub Skarb Państwa, jest pozostawienie im spadku w testamencie przez spadkodawcę. W tej sytuacji obie instytucje mogą przyjąć spadek lub odrzucić w całości.

REKLAMA