Zastosowanie kruszarek szczękowych i udarowych

Kruszarki to maszyny służące do rozdrabniania różnego rodzaju skał i innych twardych materiałów (np. tytanu). O kruszeniu mówimy wtedy, gdy powstały produkt ma więcej niż 1 mm średnicy. Można wyróżnić przynajmniej kilka rodzajów kruszarek – podstawą ich podziału jest typ elementów roboczych. Dziś przyjrzymy się bliżej dwóm z nich – szczękowym i udarowym.

Budowa kruszarek
Pod względem budowy, przynajmniej w ogólnym ujęciu, kruszarki to stosunkowo proste maszyny przemysłowe. Składają się one z następujących modułów:
– Korpusu
– Zespołu elementów roboczych
– Zespołu napędowo-transportowego (na ogół jest to pas transmisyjny)
– Elementów zabezpieczających przed przeciążeniem
Dodatkowo kruszarka może być również wyposażona w moduł ruchowy – dzięki temu jest samojezdna i może być znacznie szerzej wykorzystywana. W pełni mobilne kruszarki poruszają się na podwoziu gąsienicowym, natomiast modele semimobilne wyposażone są w podwozia kołowe. Wyróżnia się również kruszarki stacjonarne (w ogóle bez możliwości ruchu) oraz semistacjonarne (mogą się obracać, ale nie przemieszczać).
Przez wzgląd na twardość materiałów, z jakimi pracują, części do kruszarek muszą przechodzić rygorystyczne testy i cechować się dużą odpornością na ścieranie.

Czym różnią się kruszarki szczękowe od udarowych?
Podstawową różnicą między tymi kruszarkami jest typ zespołu roboczego, który determinuje rodzaj materiału, z jakim może pracować dana maszyna. Oto krótka charakterystyka obu rodzajów kruszarek:

Kruszarki szczękowe
W kruszarkach szczękowych, co można wywnioskować z ich nazwy, za rozdrabnianie materiału odpowiedzialne są dwie szczęki – ruchoma i stacjonarna – które pracują przez ścinanie, zginanie i zgniatanie podawanego materiału (brył nadawy).
Tego typu kruszarki mogą być stosowane do wtórnego lub wstępnego kruszenia mało i średnio podatnych na rozdrabnianie materiałów, np. bazaltu, porfiru, sjenitu czy granitu. Nie nadają się jednak do materiałów o dużej plastyczności. W przeciwieństwie do innych rodzajów kruszarki szczękowe podlegają tylko obciążeniu cyklicznemu – inne maszyny tego typu (np. kruszarka stożkowa czy udarowa) pracują przy ciągłym obciążeniu.

Ze względu na sposób napędzania szczęki ruchomej, kruszarka szczękowa może należeć do jednego z kilku typów:
– Szczęka ruchoma z dolnym zawieszeniem:
Typ Dodge – wał napędzający ruch szczęki łączy się z jej górną częścią, a sama szczęka wykonuje ruch prosty.
– Szczęka ruchoma z górnym zawieszeniem:
Typ Dalton (jednorozporowe) – ich szczęka ruchoma osadzona jest bezpośrednio na wale mimośrodowym. W związku z tym jej tor ruchu ma przebieg eliptyczny złożony.
Typ Blake (dwurozporowe) – w ich przypadku szczęka ruchoma ma własną stałą oś, którą napędza człon połączony z wałem mimośrodowym. Sprawia to, że szczęka porusza się w sposób prosty, wokół jednej stałej osi.
Inne specjalne konstrukcje, np. typ Rotex (dwie ruchome szczęki kruszące materiał o ruchomy wał umiejscowiony między nimi).

Kruszarki udarowe
Kruszarka udarowa wykorzystuje młotki lub bijaki do rozdrabniania podawanych materiałów przez uderzenia części ruchomych albo obijanie o nieruchome płyty. W związku z tym kruszarki tego typu nazywane są też uderzeniowymi.
Z kruszarek udarowych korzysta się obecnie na wszystkich etapach kruszenia czy mielenia (materiał rozdrabniany jest do średnicy poniżej 1 mm) nawet bardzo twardych materiałów cechujących się niskim poziomem ścieralności – bez problemu mogą kruszyć skały takie jak wapień, dolomit, bazalt, granit itp. i osiągnąć wysoki stopień rozdrobnienia finalnego produktu. Nie nadają się natomiast do materiałów o wysokich właściwościach ścieralnych (abrazyjnych) jak kwarcyty i piaskowce.
Biorąc pod uwagę budowę modułu roboczego, wyróżnia się następujące typy:
– Kruszarki młotkowe – proces kruszenia odbywa się w nich dzięki specjalnym młotkom wahliwie osadzonym na obrotowym wale. Stosuje się w nich również specjalne ruszty, o które wirujące młotki dodatkowo ścierają materiał.
– Kruszarki bijakowe – elementy robocze używane w tych kruszarkach udarowych to tzw. płyty odbojowe, na które materiał jest rzucany przez przystosowane do tego wirniki. Kruszarki tego typu nie mają dolnego rusztu – maszyny korzystające z płyt odbojowych nie wyprodukują bardzo drobnych frakcji.
– Kubizery (z ang. VSI) – maszyny z wałem pionowym wykorzystywane w obróbce wtórnej, służące do ulepszania kubiczności (indeksu kształtu) otrzymanego wcześniej materiału. Kruszarka udarowa tego typu pozwala zmniejszyć zawartość niewłaściwie ukształtowanych ziaren nawet o 50%.

Gdzie wykorzystuje się kruszarki szczękowe i udarowe?
Te dwa typy kruszarek znajdują zastosowanie głównie w górnictwie (przy rozdrabnianiu wydobytych materiałów), branży budowlanej (do produkcji np. klińca, żwiru czy wstępnej obróbki kostek brukowych) oraz recyklingu (np. do rozdrabniania metalowych sprzętów).

Kruszarki udarowe i szczękowe – podsumowanie
Kruszarki to wszechstronne maszyny pozwalające obrabiać i przetwarzać wiele różnych materiałów – to, z czym konkretnie mogą pracować, zależy od ich typu i zastosowanego modułu roboczego. Przedstawione tutaj rodzaje kruszarek są używane przede wszystkim w górnictwie, przy przygotowywaniu materiałów budowlanych oraz w recyklingu.

REKLAMA