Miejsca w radzie tylko dla orłów

16 listopada mieszkańcy wybierać będą radnych w okręgach jednomandatowych. Oznacza to, że do rady gminy dostaną się tylko najlepsi na swoim terenie, zdobywający największą popularność. Koniec z kombinowaniem na listach przez komitety.

Dotąd wybory samorządowe odbywały się w okręgach wielomandatowych. Głosowanie w okręgach wielomandatowych oznacza, że kandydaci rywalizują o kilka lub kilkanaście mandatów możliwych do uzyskania w danym okręgu. Głosy wyborców przeliczane są w sposób proporcjonalny. Polega on na przeliczaniu głosów wyborców na ilość uzyskanych przez poszczególne ugrupowania mandatów.

Główną wadą takiego systemu jest brak powiązania wybranych radnych z okręgiem, z którego pochodzą. Skutkuje to rozbieżnością pomiędzy interesami radnego a interesami lokalnej społeczności. System sprzyja również rozmyciu odpowiedzialności za konkretne działania. Trudno obarczyć odpowiedzialnością jedną, konkretną osobę.

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r., Kodeks wyborczy (Dz.U. 2011 nr 21 poz. 112) wprowadza diametralne zmiany w zasadach dotyczących wyborów samorządowych. Kodeks określa zasady wyborów m.in.: do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego (rady gminy i powiatu oraz sejmiku województwa). Radni gmin zostaną wybrani w okręgach jednomandatowych.

Okręgi jednomandatowe wynikają wprost z definicji demokracji jako systemu, w którym prawo stanowi wola większości obywateli. Są naturalną zasadą, zgodnie z którą „zwycięzca bierze wszystko”.

W Wadowicach 16 listopada wyborcy wybiorą 21 radnych w 21 okręgach. Podobnie w innych gminach. W powiecie wadowickim jeszcze tylko w Andrychowie mieszkańcy wybiorą 21radnych gminnych. Natomiast w pozostałych: Kalwarii, Stryszowie, Tomicach, Mucharzu, Lanckoronie, Brzeźnicy, Wieprzu i Spytkowicach po 15 radnych. Na ostatniej sesji Rady Miejskiej w Wadowicach dokonano korekty w uchwale dzielącej gminę na okręgi. Chodziło o sprostowanie nieścisłości. Jak wygląda podział okręgów jednomandatowych w gminie. Mapka poniżej.

Okręg jednomandatowy rozumiany jest jako jednostka utworzona w celu sprawnego przeprowadzenia wyborów. W danym okręgu można uzyskać wyłącznie jeden mandat – otrzymuje go kandydat, który podczas wyborów otrzymał najwięcej głosów. Pozostali kandydaci nie otrzymują mandatów. Oznacza to, że mandat uzyskuje osoba, która otrzymała największą liczbę głosów w danym okręgu spośród wszystkich kandydatów.

Wybory będą odbywały się na zasadzie większości względnej. Największą wadą jest zjawisko marnowania głosów. Radny może zostać bowiem wybrany, mimo że uzyskał znacznie mniejsze poparcie niż wszyscy jego rywale łącznie. Istnieje także ryzyko, że będzie on realizował tylko partykularne interesy swojego okręgu, zamiast dbać o dobro całej gminy.

System jednomandatowy akcentuje powiązanie konkretnej osoby z okręgiem. W sytuacji nie wywiązania się z wyborczych obietnic, radny zawiedzie wyborców, czego konsekwencją będzie brak głosów w kolejnych wyborach. System jest dużo prostszy, a tym samym jego zasady są bardziej zrozumiałe dla wyborców.